Osmoseverslag

De Haan jachttechniek en osmose.
Osmose en hoe te behandelen. De constatering van blaasjes met (zuur)vocht is meestal een indicatie dat er iets aan de hand is. Om precies vast te stellen wat er aan de hand is kunnen we de scheepshuid meten op vocht. Soms komt osmose ook voor door invloed vanaf de binnenkant. bv. ingelamineerde houten schotten die doorweekt zijn.
Een goede osmosebehandeling bestaat uit de volgende handelingen; Schillen, drogen en coaten.
Voor het schillen gebruiken we een "gellplaner" . Dit is een speciale schaaf voor de verwijdering van de gellcoat. Het drogen kan men in de buitenlucht doen of met met HotVac. Tenslotte wordt de huid afgewerkt en gecoat.

Onze prijs voor een behandeling met HotVac is € 315,- per vierkantemeter te behandelen oppervlak. inclusief BTW en buitenstalling. Indien er geen Laminaat schade is. Klik hier om op de home pagina te komen.

 

Wat is osmose?
Osmose is een degeneratie proces in glasvezellaminaat ( polyester ) dat word veroorzaakt door een chemische reactie tussen water en stoffen in de scheepsromp. Het water kan onder de volgende omstandigheden in de romp komen :

• Er moet een zekere waterdruk aanwezig zijn
• De waterdichtheid van de huid moet onvoldoende zijn
• Er moet een ruimte in of achter de huid aanwezig zijn om het water op te vangen Als er water door de huid heen gekomen is reageert het met de chemische stoffen in het laminaat tot een zuur. Deze zuren bouwen onderhuids een druk op waardoor blazen en op den duur ook barsten ontstaan. Door deze barsten wordt vervolgens weer meer water door het laminaat opgenomen.

Wanneer treedt osmose op?
De romp van een polyester schip wordt opgebouwd uit verschillende lagen met glasvezel versterkte polyesterhars. De beschermings- en afwerklaag aan de buitenzijde is een op kleur gebrachte polyesterlaag. Dit wordt de gelcoat genoemd. De gelcoat bezit een goede weerstand tegen veroudering en chemische invloeden en is goed waterbestendig. Hij biedt echter geen 100% weerstand tegen het water. Het is een semi-permeabel membraan. Moleculen zijn hierin voortdurend in beweging. Voor watermoleculen vormt de gelcoat geen probleem. Gelcoat kan afhankelijk van het type polyester ongeveer 1-2% water opnemen. Bij afwezigheid van lucht insluitingen blijft de hoeveelheid water in de gelcoat constant doordat er even veel water uit het laminaat verdwijnt dan dat er inkomt. Als er wel lucht kamers direct achter de gelcoat zitten zal het water op die plaatsen door de gelcoat heen dringen. De in de luchtkamer achter gebleven Chemische stoffen lossen dan op in het water. Door concentratie van chemische stoffen in het water worden steeds meer watermoleculen aangetrokken. Er komen hierdoor meer watermoleculen binnen dan dat er uitgaan met als gevolg een toenemende spanning in de luchtkamer achter de gelcoat. Door deze spanning ontstaan blaasjes op de gelcoat. Deze blaasjes zullen na verloop van tijd openbarsten waardoor water in het laminaat kan trekken. Wanneer 's winters de huid bevriest zet dit water uit waardoor de laminaten van elkaar gedrukt worden. Osmose komt niet alleen voor tussen laminaat en gelcoat, maar kan ook voorkomen tussen verschillende gelcoat- of laminaatlagen. In dit laatste geval zullen door de druk van het water de verschillende lagen van elkaar barsten. Hierdoor wordt de sterkte van de huid veel minder.

Aanbrengen nieuw laminaat met epoxy en kevlar

Er bestaan ideale omstandigheden voor het ontstaan van osmose als:

• er bij de verwerking van hars en glasvezel weefsel luchtinsluitingen zijn ontstaan waar restzuur uit de hars aanwezig is.
• de uiteinden van het glasvezelweefsel onvoldoende met hars worden geïmpregneerd
• als de hars niet overal homogeen van samenstelling is, waardoor de uitharding plaatselijk onvoldoende is.
• de temperatuur van het water waarin het schip ligt relatief hoog is, hierdoor gaan de moleculen in de gelcoat sneller bewegen.

Behalve door water buiten de romp kan osmose ook worden veroorzaakt door het bilgewater. Het is daarom belangrijk dat men de binnenkant van de huid ook goed droog probeert te houden.

Hoe herken je osmose?

Wanneer men op het onderwaterschip blazen constateert is er vaak sprake van osmose. Deze blazen variëren in grote van een speldenkop tot de afmeting van je hand. Als er in de blaasjes vocht zit kun je door er aan te ruiken vaststellen of je werkelijk met osmose te maken hebt, je ruikt dan namelijk een zurige lucht.

Bij osmose heb je drie verschillende vormen van blaasvorming, namelijk:

Belangrijke factoren om osmose te beperken/voorkomen
Om blaarvorming minder kans te geven moeten bij de bouw de beste grondstoffen gebruikt worden. Een goede bescherming wordt gegeven door isofthaalzure harsen, met name die op NPG basis. Het is echter niet noodzakelijk om het hele laminaat met deze hars op te bouwen, maar de gelcoat en de eerste drie lagen laminaat moeten wel hiermee gedaan worden. Bij veel werven wordt het laminaat wel uit goed materiaal opgebouwd maar wordt voor de gelcoat een wat goedkoper product gebruikt, hierdoor is er meer kans op osmose. Naast materiaal keuze is ook de dikte van de gelcoat van belang. Wanneer de gelcoat namelijk te dik word is er meer kans op haarscheurtjes. Een goede dikte voor de gelcoat is 0,8 mm. Het is belangrijk dat het product goed uithard, er moet daarom goed op de mengverhouding van katalysatoren en versnellers gelet worden. De temperatuur moet ongeveer op 20 graden gehouden worden, en de luchtvochtigheid mag max. 60 % zijn.
Er zijn drie manieren om het laminaat op te bouwen namelijk de hand-lay-up methode, het spuiten en het bouwen onder vacuüm. Bij de H-L-U methode is de kans op lucht insluitingen vrij gering omdat de lagen vrij dun zijn , en laag voor laag worden ingerold. Ook zullen er bij deze methode vrijwel geen glasvezel einden tegen de rompwand komen doordat er gebruik word gemaakt van glasvezel matten. Bij het spuiten worden glasvezel draden mee gespoten waardoor het voor kan komen dat er vezel uiteinden tegen de rompwand komen. Dit is niet ideaal omdat door de capillaire werking van de vezels water opgenomen kan worden. Bij het bouwen onder vacuüm worden de glasvezel matten eerst gelijmd, waarna er een laag folie overheen komt. Vervolgens wordt er met behulp van een vacuüm hars door de matten getrokken. Het grote voordeel van deze methode is dat de uithardings tijd in plaats van drie weken maar 48 uur is. Doordat het zo goed uithardt blijven er weinig rest zuren over zodat de kans op osmose vermindert.

Behandel wijze bij osmose

Wanneer er osmose geconstateerd wordt moet eerst de gelcoat verwijderd worden. Dit kan gedaan worden met een krabber en een föhn er moet dan goed opgelet worden dat je niet te lang op één plaats föhnt omdat je het laminaat dan vrij diep beschadigt. Dit is echter een erg tijdrovende methode. Een andere methode is het schuren met een roterende schijf. Het vervelende aan deze methode is dat er veel stof bij vrij komt. Ook is het moeilijk om een egaal oppervlak te verkrijgen. De methode die bij De Haan gebruikt word is het schillen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een roterende schaafmachine waar een sterke stofzuiger op aangesloten is. Met deze methode kun je heel vlak en nauwkeurig schillen. Na het schillen de romp nog eens geschuurd om de door het schillen ontstane oneffenheden glad te werken..
Als de romp kaal is moet eerst het vochtgehalte in het onderwaterschip gemeten worden. De apparatuur die voor het meten gebruikt word is ontwikkeld voor het meten van vocht in hout, hierdoor is de uitslag die het apparaat geeft niet ontzettend van belang. Er word namelijk meer gekeken naar het verschil in uitslag tussen onder- en bovenwaterschip. Het vrijboord is namelijk altijd vrijwel droog. Dit meten gebeurd voor het drogen zodat als de boot een tijdje gedroogd is gekeken kan worden of er al vooruitgang geboekt is. Het kan ook voorkomen dat het schip bij de eerste meting al droog is, dan heeft de osmose waarschijnlijk alleen in de gelcoat gezeten. Het is dan toch aan te raden de boot een tijdje te laten drogen.

Na het schillen loopt zure vloeistof uit de blazen. Drogen in de buitenlucht.

Na het schillen en de eerste vocht meting moet het schip drogen. Dit drogen gaat het best in de buitenlucht waar het vocht er door de wind uitgeblazen kan worden. Het is aan te raden om de 4 of 5 weken de romp met heet water grondig af te nemen. Dit schoonmaken van de romp is erg belangrijk, hiermee verwijder je namelijk gekristalliseerde chemische deeltjes die zich ophopen aan de uiteinden van capillaire buisjes. Dit is nodig omdat het vocht anders niet uit die buisjes kan trekken. De droogtijd is gemiddeld 6 maanden, maar kan oplopen tot één of meerdere jaren.

Hotvac
Met de Hotvac droog methode wordt onder rubbermatten het laminaat vacuum gezogen en verwarmd. hierdoor gaat het vocht in het laminaat te samen met de verontreiniging koken en kan worden weg gezogen. De droog tijd kan hierdoor aanzienlijk worden ingekort. Ook wordt de polyesterhars nog uitgehard door de verwarming. Dit noemt men aftercurren.

Als de romp droog bevonden is door de verffabrikant moet er weer een nieuwe dampdichte laag op. Deze goedkeuring van de fabrikant is belangrijk voor eventuele garantie op het verf systeem. Voor er begonnen word met verven moet de romp eerst vetvrij gemaakt en licht geschuurd worden voor een optimale hechting. Hierna moeten er vijf lagen epoxy coating aangebracht worden. Het is handig om met twee verschillende kleuren epoxy te werken zodat je goed kunt zien welke delen je nog moet schilderen. Na het aanbrengen van de eerste laag epoxy moet je met plamuur alle oneffenheden wegwerken.

De epoxy kan aangebracht worden met een roller, maar dit kan ook met behulp van een airless spuit gebeuren. Met het spuiten komt er vaak een dikkere laag epoxy op de boot waardoor met minder lagen genoegen genomen kan worden. De overschildertijd van de epoxy lagen is afhankelijk van de temperatuur. De gemiddelde overschildertijd is 5 uur. Over de laatste epoxy laag word een anti aangroei laag, ook wel antifouling genoemd, gezet. Het is het beste om deze laag aan te brengen als de laatste epoxy laag nog tamelijk nat is.

Kosten
Een osmose behandeling met behulp van Hotvac kost € 315,- per vierkante meter te behandelen oppervlak. Deze prijs is inclusief materiaal. Afhankelijk van de scheepsvorm en mate van schade aan het laminaat kan de prijs nog hoger uitvallen.
Zoals je ziet is een osmosebehandeling een kostbare aangelegenheid, het is daarom niet onverdienstelijk als je wat meer aandacht besteedt aan osmose preventie. Dit kan door je schip elk jaar 's winters uit het water te halen. Ook is het belangrijk om je onderwaterschip te behandelen met een goede primer en antifouling.
Info over antifouling en primers vindt u op onze producten-site.

Klik hier om op de home pagina te komen.